Ергежейлі планеталар Балаларға Плутон Церера Эрида Хаумеа Макемаке жайлы

2006 жылы Халықаралық астрономиялық одақ ергежейлі планета атты жаңа санат енгізді.
Аспан денесі ергежейлі планета саналу үшін екі белгі қажет: біріншіден ол Күнді айналуы міндетті.
Екіншіден өз тарту күші арқасында сфера немесе сфераға жақын домалақ пішінін сақтап тұратындай массасы болуы шарт.
Планеталардың үшінші белгісі бар: олар өз орбитасын басқа нысандардан тазалауы тиіс.
Ергежейлі планета орбитасына астероидтар кометалар сынықтар не тіпті басқа ергежейлілер жиі ортақтасатындықтан бұл белгі екі санатты ажыратуды оңайлатты.
Қазір Күн жүйесінде ресми бекітілген бес ергежейлі планета бар: Церера Плутон Эрида Хаумеа және Макемаке. Церера 1801 жылы ашылды.
Ол Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белдеуінде орналасқан.
Белдеудің ең үлкен денесі Церера белдеу массасының үштен біріне ие.
Ол 9 сағатта бір үйіріледі ал Күнді 46 жылда бір айналып шығады.
Церераның серігі мен сақинасы жоқ бірақ су буы іздерінен тұратын өте жұқа атмосферасы бар.
Диаметрі 950 километр Церера ергежейлі планеталардың ең кішкентайы. Плутон ең үлкен және ең танымал ергежейлі планета.
Ол 1930 жылы ашылғаннан 2006 жылы мәртебесі өзгергенге дейін тоғызыншы планета саналып келді.
Плутон тас пен мұздан тұратын шағын дене.
Ол өте баяу үйіріледі ондағы тәулік 64 жер жылына тең.
Плутон Күнді 248 жылда ғана бір айналады.
Плутонның азоттан және азғана метан мен иіс газынан тұратын жұқа атмосферасы бар.
Плутонның сақинасы жоқ бес серігі бар.
Харон атты серіктің үлкендігі сонша Плутон мен Харон кейде қосар планета ретінде қарастырылады. 2005 жылы ашылған Эрида Плутоннан сәл кіші бірақ одан біршама ауыр.
Оның бетін метан мұзы басқан.
Оның Дисномия атты айы белгілі.
Эрида Күнді 558 жылда бір айналады. Хаумеа 2005 жылы ашылды.
Басқаларынан ерекшелігі Хаумеаның пішіні шар емес қауын тәрізді! Оның бетін су мұзы басып жатыр.
Төрт сағатта бір үйірілетін Хаумеа Күн жүйесіндегі ең тез үйірілетін ірі дененің бірі.
Күнді бір айналуға 282 жыл кетеді.
Хаумеаның сақинасы мен екі серігі Хииака мен Намака бар. Макемаке 2005 жылы ашылды.
Ол Күнді 306 жылда бір айналады.
Оның бетін басқан мұз метаннан этаннан және өте аз мөлшердегі азоттан тұрады.
Макемаке мұзды бетінің арқасында Койпер белдеуіндегі Плутоннан кейінгі екінші жарық нысан.
2016 жылы Макемакенің кішкене серігі ашылды. Wikipedia: Уикипедия: ҚАТЫСТЫ РОЛИКТЕР Церера Жерге ең жақын ергежейлі планета: Плутон үстімен ұшып өту: Астероидтар белдеуіндегі НАСА-ның Dawn миссиясы аяқталды: New Horizons ғарыш аппараты Аррокот денесінің тұсынан ұшып өтті: Күн жүйесіндегі бақыланатын ең алыс нысан Farout ашылды!

Источник: rutube.ru